Akut Promiyelositik Lösemi (APL)
Akut Promiyelositik Lösemi (APL)
Akut promiyelositik lösemi (APL), akut miyeloid löseminin (AML) özel bir alt tipidir ve hematolojik acillerden biri olarak kabul edilir. Erken tanınıp uygun tedavi başlanırsa günümüzde en yüksek kür oranlarına sahip lösemi türlerinden biridir.
Hastalığın Temel Özelliği
APL'de çoğu hastada 15 ve 17. kromozomlar arasında oluşan bir translokasyon bulunur:
t(15;17)(q24;q21)→PML::RARAt(15;17)(q24;q21) \rightarrow PML::RARAt(15;17)(q24;q21)→PML::RARA
Bu genetik değişiklik sonucu oluşan PML::RARA füzyon geni, promiyelositlerin olgunlaşmasını durdurur ve kemik iliğinde birikmelerine neden olur.
Klinik Bulgular
Hastalar genellikle şu yakınmalarla başvurur:
- Halsizlik, yorgunluk
- Solukluk
- Ateş
- Enfeksiyonlar
- Burun kanaması
- Diş eti kanaması
- Ciltte morluklar (peteşi, purpura)
- Adet kanamalarında artış
En Önemli Özellik: Kanama Riski
APL'nin en tehlikeli yönü ciddi koagülasyon bozukluğuna yol açmasıdır.
Hastalarda sıklıkla:
- DİK (Dissemine İntravasküler Koagülasyon)
- Hiperfibrinoliz gelişir.
Bu nedenle:
- Fibrinojen düşüklüğü
- D-dimer yüksekliği
- PT ve aPTT uzaması görülebilir.
Özellikle tanı anında meydana gelen beyin kanamaları erken ölümün en önemli nedenlerinden biridir.
Laboratuvar Bulguları
- Anemi
- Trombositopeni
- Lökopeni veya lökositoz
- Periferik yaymada anormal promiyelositler
- Kemik iliğinde promiyelosit artışı
Morfolojik olarak hücrelerde:
- Yoğun granüller
- Çok sayıda Auer çubuğu izlenebilir.
Tanı
Tanı için:
- Periferik yayma
- Kemik iliği aspirasyonu
- Akım sitometri
- Sitogenetik analiz
- PML::RARA moleküler testi (PCR veya FISH) kullanılır.
-
Tipik immünfenotip:
- CD33 güçlü pozitif
- CD13 pozitif
- MPO pozitif
- HLA-DR negatif
- CD34 genellikle negatif
Risk Sınıflaması
- Düşük risk: Lökosit ≤10.000/µL, trombosit >40.000/µL
- Orta risk: Lökosit ≤10.000/µL, trombosit ≤40.000/µL
- Yüksek risk: Lökosit >10.000/µL
Tedavi
- APL, diğer AML tiplerinden farklı tedavi edilir.
ATRA (All-trans retinoik asit)
Destek Tedavisi
- APL tedavisinde destek tedavisi hayati önem taşır.
- Hedefler:
- Trombosit >30.000–50.000/µL
- Fibrinojen >150 mg/dL olacak şekilde trombosit ve kriyopresipitat replasmanı yapılır.
Diferansiasyon Sendromu
- ATRA veya ATO tedavisi sırasında gelişebilir.
- Belirtiler:
- Ateş
- Kilo artışı
- Akciğer infiltratları
- Plevral/perikardiyal efüzyon
- Hipoksi
-
Tedavisi:
- Deksametazon 10 mg IV 12 saatte bir
- Gerekirse ATRA/ATO'nun geçici kesilmesi
Prognoz
- APL, günümüzde en başarılı tedavi edilen lösemi türlerinden biridir.
- Modern ATRA + ATO tedavileriyle:
- Tam remisyon oranı: %90'ın üzerinde
- Uzun dönem kür oranı: %80–95 olarak bildirilmektedir.
