Demir Eksikliği Anemisi Nedir?
Demir Eksikliği Anemisi Nedir?
Demir eksikliği anemisi, vücudunuzda yeterli demir bulunmaması nedeniyle kandaki hemoglobin düzeyinin düşmesi durumudur. Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinin oksijen taşımasını sağlayan önemli bir proteindir. Demir eksikliğinde dokular yeterince oksijen alamaz ve çeşitli şikayetler ortaya çıkar.
Demir eksikliği dünyada en sık görülen kansızlık nedenidir.
Belirtileri Nelerdir?
Demir eksikliği anemisi olan kişilerde şu belirtiler görülebilir:
- Halsizlik ve yorgunluk
- Çabuk yorulma
- Nefes darlığı
- Baş dönmesi
- Çarpıntı
- Soluk cilt
- Baş ağrısı
- Dikkat azalması
- Saç dökülmesi
- Tırnak kırılması veya kaşık tırnak görünümü
- Ağız kenarında çatlaklar
- Buz, toprak veya kireç yeme isteği (pika)
Demir Eksikliği Neden Olur?
En sık nedenler şunlardır:
Yetersiz Demir Alımı
- Dengesiz beslenme
- Vejetaryen/vegan beslenme
- Yetersiz et tüketimi
Kan Kaybı
- Yoğun adet kanamaları
- Mide veya bağırsak kanamaları
- Basur (hemoroid)
- Mide ülseri
- Sık kan bağışı
Emilim Bozukluğu
- Çölyak hastalığı
- Mide ameliyatları
- Bazı bağırsak hastalıkları
Artmış İhtiyaç
- Gebelik
- Emzirme
- Büyüme çağındaki çocuklar
Tanı Nasıl Konur?
Tanı için genellikle şu testler yapılır:
- Tam kan sayımı (Hemoglobin (Hb)-Hematokrit (Hct)-MCV-MCH-MCHC düşük olur. RDW artmıştır.Trombosit sayısı normal olabilir veya hafif yüksek olabilir (reaktif trombositoz))
- Ferritin (Ferritin düşük olur)
- Serum demiri (Serum demiri düşük olur)
- Total demir bağlama kapasitesi (Yüksek olur )
- Transferrin satürasyonu (Düşük olur)
Bazı hastalarda altta yatan nedeni araştırmak için ek tetkikler gerekebilir.
Tedavisi Nasıl Yapılır?
Ağızdan Demir Tedavisi
En sık kullanılan tedavi yöntemidir. Yemekden iki saat önce aç karna kullanılması önerilir. En iyi emilen preparatlar ferroz (Fe²⁺) formundaki demir tuzlarıdır. Bu yüzden ağızdan demir tedavisinde ferroz (Fe²⁺) içeren prepratlar seçilir. Ortalama tedavisi süresi 3-6 aydır.
Demir ilaçları:
- Aç karnına alınırsa daha iyi emilir.
- C vitamini ile birlikte almak emilimi artırabilir.
- Çay, kahve ve süt ile birlikte alınmamalıdır.
Hemoglobin Düzelince Tedavi Biter mi?
Hayır.
Kan değeri normale dönse bile ferritin (demir deposu) tam dolmamış olabilir. Bu nedenle çoğu hastada:
- Hemoglobin normale geldikten sonra
- Yaklaşık 2–3 ay daha demir tedavisine devam edilir.
Damar Yoluyla Demir Tedavisi
Bazı hastalarda damar yoluyla demir verilmesi gerekebilir:
- Ağızdan ilaç kullanamayanlar
- Emilim bozukluğu olanlar
- Şiddetli demir eksikliği bulunanlar
- Hızlı tedavi gereken durumlar
- Böbrek yetmezliği olanlar
- Mide-Barsak hastalığı olanlar
Demir İlacı Kullanırken Görülebilecek Yan Etkiler
- Bulantı
- Kabızlık
- Karın ağrısı
- Dışkının siyah renkli olması
Siyah dışkı genellikle normaldir ve ilacın etkisine bağlıdır.
Beslenmede Nelere Dikkat Edilmelidir?
Demirden zengin besinler:
- Kırmızı et
- Karaciğer
- Yumurta
- Kuru baklagiller
- Ispanak ve yeşil yapraklı sebzeler
C vitamini içeren besinler demir emilimini artırır:
- Portakal
- Mandalina
- Limon
- Kivi
Çay ve kahve yemeklerden hemen sonra tüketilmemelidir. Yemeklerden sonra iki saat içinde çay-kahve içilmesi yenilen besinlerde ki demir emilimini azaltır.
Tedaviye Yanıt Yoksa Ne Düşünülür?
Aşağıdaki durumlar araştırılmalıdır:
- İlacın düzensiz kullanılması
- Emilim bozukluğu
- Devam eden kanama
- Yanlış tanı
- Eşlik eden başka anemi nedenleri
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Aşağıdaki durumlarda mutlaka doktora başvurunuz:
- Şiddetli halsizlik
- Göğüs ağrısı
- Bayılma
- Nefes darlığında artış
- Dışkıda siyah veya kanlı görünüm
- Tedaviye rağmen düzelmeme
Önemli Bilgilendirme
Demir eksikliği sadece “kansızlık” olarak değerlendirilmemelidir. Özellikle erişkin erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda altta yatan kanama nedeni araştırılmalıdır.
İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği süre boyunca düzenli kullanmanız çok önemlidir. Kan değerleri düzelse bile demir depolarının dolması için tedavi bir süre daha devam edebilir.
